Magma nedir?

Silikat halinde görülen hamurumsu bir madde olan magma, asidik veya bazik değerine göre farklı türlere ayrılır. İnsanoğlunun yanardağ patlamalarında gördüğü ve muazzam sıcaklıklara eriştiği için yüzyıllardır en çok korktuğu maddelerden biri magma, inanılmaz sertlikteki kayaçların farklı etkenler nedeniyle erimesi sonucu oluşur. Su basıncı, basınç düşmesi ya da sıcaklığın aşırı miktarda yükselmesi gibi faktörlerin etkisiyle yapısı bozulan kayaçlar, hamurumsu bir hale geçerek magmayı oluşturur.

Magmanın sınıflandırılmasındaki en büyük belirleyici, bu erimiş kayaçların içerisindeki SiO2 oranıdır. Yanardağ patlamaları sonucu yerkabuğunun derin bölümlerindeki kayaçların erimesiyle oluşturduğu magma basınç farkı nedeniyle yeryüzüne çıkar ve katılaşıp magmatik kayaçları oluşturana kadar da ilerlemeye devam eder. Magma sıcaklığının 2000 derece gibi inanılmaz değerlere ulaşabildiği düşünüldüğünde, bu maddenin ne kadar büyük bir yıkım gücüne sahip olduğu da daha iyi anlaşılır.

Yerkürenin sıcaklığı merkeze inildikçe arttığından, yerkabuğunun derin bölgelerinde magma ile ortam arasında çok büyük sıcaklık farkları olmaz. Bu nedenle kolay bir şekilde yüzeye çıkabilen magma, akışkan hali ile ilerledikçe soğur ve böylece de üç farklı tipte magmatik kayaç oluşur. Büyük bir ekonomik değere sahip olan altın, bakır, gümüş gibi madenlerin oluşmasını da sağlayan magma, içerisinde barındırdığı zengin mineraller nedeniyle ekosistem için de birçok yarar sağlamaktadır.

Magma sıcaklığının 600-800 derece arasında olduğu Pegmatitik Evre’de buhar basıncının çok yüksek olması, kristalleşen magmanın geriye mineral açısından zengin bir atık bırakmasına neden olur. Yeryüzüne olan hareketi boyunca kayaç boşluklarına ve tabakalara dolan bu zengin mineraller, Turmalin ve Topaz gibi büyük ekonomik değere sahip olan maddelerin de oluşmasını sağlar. Altın, gümüş, bakır gibi günümüzün en değerli madenlerinin oluşmasıysa, magma sıcaklığının 400 derece altına indiği hallerde görülür.

Magmanın yeryüzüne ilerleyişi esnasında sıcaklık değerinde görülen bu değişiklikler farklı mineraller ortamlarının oluşmasını ve bu mineral açısından zengin maddelerin de yerkabuğunun farklı derinliklerindeki çatlaklara ve boşluklara dolmasını sağlar. Son evresinde geriye atık olarak yalnızca su kalır ve böylece magmanın katılaşması da sonlanmış olur. Magma ilk oluşumundan son aşama olan katılaşmaya kadar birçok farklı aşamadan geçer ve her aşamadaki magmanın yapısı bir öncekinden farklıdır. Magmatik farklılaşma olarak adlandırılan bu durum, bilimadamlarının hala ilgisini çekmektedir.

 

Yorumlar (3 adet)

  • 29 Temmuz 2015 at 13:06
    Permalink

    Gerek magmanın tarifi gerekse ekonomik mineral oluşum aşamalarını anlatım şeklini çok beğendim doğrusu.
    Teşekkürler…

    Reply
  • 02 Kasım 2014 at 17:04
    Permalink

    tamam yuzeye cikan magma diye soylenio ancak merkeze daha da yaklastikca soylediginiz katmanlar nerden anlasilio orayi anlmadim orada ne oldugunu nerden biliosunz?

    Reply
  • 27 Nisan 2014 at 14:01
    Permalink

    Çok güzel bir site ama yazı uzun. Yazıyı kısaltmanızı öneririm.

    Reply

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi:

Facebook sayfamızı takip edin.

Beğen butonuna basmanız yeterli,

Facebook!